काठमाडौं, मंगलबार, ३० असार २०७७ । गत असार १३ २०७७ गतेका दिन, स्कोलार काठमाडौं टोलीले ‘नेपालको कृषि प्रणालीमा कोभिड संकटको असर र भविष्यको खाद्यान्न सुधारको अवसर’ बिषयको एक सेमिनार आयोजित गरेको थियो । कार्यक्रम स्कोलार काठमाडौंकी सदस्य, आस्था पुडासैनीले स्वागत भाषणको साथ शुरुवात गरे । त्यसपछि टोलीको नेतृत्व गर्दै शिखा थापा मगरले अतिथि वक्ताहरूसहितको प्यानल छलफल सञ्चालन गरे ।

यस सेमिनारले नेपालको वर्तमान कृषि संरचना, कोभिड बीचको वाणिज्यिक र साना किसानहरूको अवस्थालाई सम्बोधन गर्नुका साथै भविष्यको खाद्य प्रणाली सुधारका लागि नीति र रणनीतिहरू सम्बोधन गरेको थियो। यस सेमिनारमा कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयकी सहसचिव सबनम शिवाकोटी, हिमालयन कृषि विज्ञान तथा टेक्नोलोजी कलेजका संस्थापक र कार्यकारी अध्यक्ष डा. विनायक प्रसाद राजभण्डारी र नीरासका कन्ट्री मैनेजर डा. नीरंजन राजभण्डारी विज्ञ प्यानालिस्टका रुपमा उपस्थित भएका थिए। त्यहाँ प्यानलिस्टहरू र सहभागीहरूका सहित साठी भन्दा बढी विभिन्न क्षेत्रका विज्ञहरू र अन्य सहभागीहरू थिए जो विभिन्न देशहरू र क्षेत्रहरूबाट सामेल भएका थिए ।

सहसचिव शिवाकोटी भन्छिन्, “नेपाली कृषि प्रणालीमा ठूलो संख्यामा साना किसानहरू छन्, जसको बजारसँग न्यूनतम सम्बन्ध छ र त्यसैले उनीहरू व्यावसायिक किसानहरूको तुलनामा कम प्रभावित भएका छन्। दुग्ध, कुखुरा, तरकारी र फ्लोरीकाल्चरमा संलग्न वाणिज्यिक र अर्ध-वाणिज्यिका किसानहरू सबैभन्दा बढी असरमा परेका छन्। घटिएको मागको साथ-साथै इनपुट र आउटपुटका लागि आपूर्ति श्रृंखला अवरुद्ध भई चिसो कोठाजस्ता पूर्वाधारको अभावले कोभिड लकडाउनको समस्यालाई अझै बढायो। उनले सम्बोधन गर्दै भनिन्, “सरकारले उत्पादक र उपभोक्ताहरू बिच बिचौलिया तह कम गर्न तथा नगरपालिका र समर्पित किसानको बजारमा बजार हब, भण्डारण र चिसो कोठा सुविधा स्थापना गर्न नीतिहरू कार्यान्वयन गरिरहेको छ र अन्य विशेष रिकभरी कार्यक्रमहरू गरिरहेको छ”।

सहसचिब शिवकोटी भन्छिन्, “कोभिड संकटलाई कृषि क्षेत्रको लागि अवसरको रूपमा लिन किन्छ किनकी यसले व्यापक रूपमा सबै क्षेत्रको ध्यानाकर्षण गरेको छ र यसले गर्दा कृषिमा संलग्न हुन चाहने फर्केका युवा प्रवासीहरुका लागि अवसर सिर्जना हुने सम्भावना देखिएको छ। युवाको संलग्नताका लागि स्कोलर काठमाडौं जस्ता युवाहरूले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्न सक्दछ”।

डा. विनायकले राष्ट्रको महत्वपूर्ण मुद्दालाई सम्बोधन गर्न मञ्च प्रदान गर्नका लागि स्कोलर काठमाडौंलाई धन्यवाद दिदैं भने,”कृषि क्षेत्रमा युवा प्रवासी कामदारहरूको ठूलो संख्यामा रोजगारीका लागि जग्गा (लीजमा, पूँजी सके बिना ब्याज नत्र कम ब्याज) र प्राविधिक सीप प्रशिक्षण चाहिन्छ। उनले भने, सबै कृषि वस्तुहरूमा आत्मनिर्भर हुन सम्भव छैन। नेपालमा समग्र कृषि रूपान्तरणको आवश्यकता छ, त्यसैले जैविक चिया, कफी र अदुवा जस्ता उच्च मूल्यको बालीको खेती र निर्यातलाई स्थानीय किसानहरूमा बढावा दिनुपर्दछ, जसले साना किसानहरूलाई सशक्त बनाई निश्चित रूपमा आजीविकामा सुधार ल्याउन सक्छ ।

यसमा थप्दै डा. नीरंजनले भने संकट समयको समाधानका लागि निर्वाह खेती प्रणाली कार्यान्वयन गर्न सरकारको नीति, रणनीति, योजना र पूर्वाधारमा ठूलो अन्तर रहेको छ र भविष्यमा यस अन्तरको सुधारले मात्र कृषि क्षेत्रको जराईबाट उत्थान गर्न सक्छ। हामी बारम्बार एउटै कुरा गर्दै बिभिन्न परिणामहरू प्राप्त गर्न सक्दैनौं तर विगतका ४० वर्ष देखि यहि भइआएको छ। सब्सिडी त्यहाँ केन्द्रित हुनुपर्छ जहाँ सहायक प्रीमियम मूल्य उत्पादनहरू र अधिकतम तुलनात्मक लाभको लागि अवसर छ । निर्वाह खेति गर्ने किसानहरूका लागि अनुदान त्यहाँ नपुगेको हुनाले वा विगतमा यो प्रभावकारी नभएकोले अनुदानमार्फत रासायनिक मललाई प्रोत्साहन गर्नुभन्दा भन्दा प्रत्यक्ष मौद्रिक सहयोग मार्फत प्रणालीलाई जैविक राख्नु राम्रो हुन्छ। निर्वाह खेतीको बारेमा पुरानो सोचले अब सहयोग गर्दैन। डा. नीरंजनले भने, युवाहरूले राष्ट्रलाई आकार दिन महत्वपूर्ण भूमिका खेल्छन्, त्यसैले यो मञ्चले राष्ट्रका महत्वपूर्ण समस्याहरूलाई सम्बोधन गर्न ठूलो काम गरिरहेको छ ।

समग्र दृष्टिकोणमा कोवीड महामारीले हामीलाई कृषिको महत्व अनुभूति गराएको छ र सबै क्षेत्रको ध्यान खिचेको छ, जुन देशको कृषि प्रणाली सुधार गर्ने अवसर हो, यद्यपि सरकारको सहयोग बिना यो अझै कठिन देखिन्छ। तसर्थ नयाँ नीति, रणनीतिहरू सही क्रममा कार्यान्वयन गरिनुपर्दछ र साना किसानहरूसम्म पुग्नै पर्छ। साथै, नेपालको अनुसन्धान र शिक्षण संस्थानबाट प्रतिस्पर्धी शैक्षिक विद्वानहरू उत्पादन गर्न सार्वजनिक र निजी क्षेत्रको एकीकरणको आवश्यकता छ, जसले पछि राष्ट्रको अनुसन्धानलाई अझ राम्रो आकार दिन सहयोग पुर्‍याउँछ ।

“हामी, स्कोलार नेटवर्कमा नेपाल र एससीओ देशका युवाहरुलाई जोड्ने विभिन्न अन्य विषयमा यस्तै छलफल कार्यक्रम ल्याउन चाहन्छौं” भन्छिन हेबीई कृषि विश्वविद्यालयमा पीएचडी उम्मेद्वार र काठमाडौं स्कोलार टीमका टोली नेतृत्वकर्ता शिखा थापा मगर । हामी यस प्लेटफर्मको प्रयोग गरी नेपालका महत्वपूर्ण र आवश्यक मुद्दाहरूलाई बाहिर निकाल्न प्रयास गर्दैछौं । गत दिनहरुमा हामीहरुले कोविड महामारी, महिला सशक्तिकरण र सीप विकास सम्बन्धी गहन डाइभ इन, प्रशिक्षण र छलफल क्लब जस्ता कार्यक्रम आयोजना गर्यौ र आउने भविष्यमा युवा सशक्तीकरणका लागि विभिन्न क्षमता विकास गतिविधिहरुको माध्यमबाट आफ्नो क्षमता निर्माण गर्न चाहन्छौं ।”

के हो स्कोलर नेटवर्कर ?

एससीओ कन्ट्री युथ प्लेटफार्म (स्कोलर नेटवर्क) एक प्लेटफर्म हो जुन १८ शंघाई कर्पोरेशन संस्था (एससीओ) देशका युवा नेतृत्वकर्ताहरुलाई सँगै ल्याऊन, संवादलाई बढावा दिन र क्षेत्रीय विकासमा योगदान पुर्‍याउने उद्देश्यको साथ स्थापना गरिएको हो। स्कोलरको उद्देस्य युवा पेशेवरहरूको लागि विभिन्न क्षेत्रका संस्था र नेतृत्वकर्ताहरूसँग सम्बन्ध स्थापना गरेर एससीओ सचिवालय र अन्य सम्बन्धित संगठनहरूसँग नजिकबाट सहकार्य गरेर उनीहरूको लक्ष्य प्राप्त गर्न सहयोग पुर्‍याउनु हो ।

यस युवा प्लेटफार्मको मुख्य उद्देश्य एससीओ देशका युवाहरूले हाल सामना गरिरहेका विभिन्न चुनौतीहरूको समाधान गर्नु हो । स्कोलर शहर हब भित्र कम्तिमा प्रति महिना एक कार्यक्रम आयोजना गरिन्छ। आज सम्म, स्कोलर चार कार्यक्रमहरू (चर्चा क्लब, प्रशिक्षण, डीप डाइभ, चैरिटी वर्क) र पाँच परियोजनाहरु (मोडेल एससीओूयुवा सम्मेलन, XXI शताब्दी का नेतृत्वकर्ताहरु, बौद्धिक खेल, अगोरास् स्कोलर भिजन), एससीओ स्कुल र स्कोलर अन द बेल्ट एंड रोड, पोडकास्ट । समग्रमा, हाम्रो प्लेटफर्ममा मास्टर र पीएचडी विद्यार्थीहरू र स्नातकहरू, कम्पनीका प्रबन्धकहरू, मिडियाका प्रतिनिधिहरू र एससीओ परिवारका १८ देशहरूका अन्य संगठनहरू सहित करीव ५०० व्यक्तिहरू छन् । हाम्रो सबै सहभागीहरू समाजको विकासमा सक्रिय भाग लिने र एससीओ देशका युवाहरूबीचको सम्बन्ध सुदृढ पार्न योगदान पुर्‍याउने चाहनाबाट एकजुट भएका छन् ।

पूर्व एससीओका महासचिव रशीद अलीमोवले स्कोलरको बारेमा निम्न विचार व्यक्त गरे “एससीओ कन्ट्री युथ लिग (स्कोलर नेटवर्क) गहन संवादलाई प्रोत्साहित गर्ने र विभिन्न पुस्ता र संस्कृतिहरू बीच समझदारी सुनिश्चित गर्नका लागि एउटा उत्कृष्ट मंच हो । यो लीग सधैं जीवनको लागि हलचल गरिरहन महत्वपूर्ण छ, यसले शंघाई भावनालाई कायम राख्दछ र हाम्रो समयका महत्त्वपूर्ण मुद्दाहरूको बारेमा चर्को छलफलले विचार र सुझावहरूको उदय गर्दछ जसले हाम्रो साझा विकासलाई बाधा पुर्‍याउने चुनौतीहरूको समाधान गर्न सहयोग पुर्‍याउँछ ।

स्कोलर काठमाडौं धेरै स्कोलर टीमहरुमध्ये एक हो र एक मात्र चीन बाहिरको विदेशी टोली हो । हामी स्कोलर नेटवर्कको भावनालाई कायम राखी निकट भविष्यमा नेपाली युवा नेतृत्वकर्ताहरुलाई सँगै ल्याउन र ती युवाहरुलाई लक्षित गर्नेगरि यस्तै युवा मञ्च उपलब्ध गराउन काठमाडौंमा एउटा नेटवर्क हब निर्माण गर्दैछौं। हाल हामीसँग मुख्य सदश्यको रूपमा अस्मित राजभण्डारी, आस्था पुडासैनी, बिप्लव पंगेनी, रुक्सान श्रेष्ठ र शिखा थापा मगर छन् ।

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here